वैद्यनाथ

वैद्यनाथ ज्योतिर्लिंग

वैद्यनाथ हे देशातील सर्वात ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. वैजनाथ हिंदू धर्माच्या सतीच्या 52 शक्तीपीठांपैकी एक आहे. पौराणिक कथा आणि 12 ज्योतिर्लिंग कथेनुसार, येथे रावणाने वर्षानुवर्षे शिवाची पूजा केली आणि शिवाला लंकेत आमंत्रित केले. शिवाने स्वत: ला शिवलिंगाच्या रूपात रावणाच्या स्वाधीन केले आणि सांगितले की हे शिवलिंग लंकेपर्यंत पोहचेपर्यंत खाली पडू नये, परंतु रावणाने भगवान शिवाची अवज्ञा केली आणि लंकेत पोहोचण्यापूर्वी शिवलिंग त्याच्या हातातून खाली पडले. जिथे हे शिवलिंग पडले, तिथे भगवान शिव वैद्यघर म्हणून देवघरात राहू लागले. सावन महिन्यात अधिक पदयात्रा असतात, लोकांचा असा विश्वास आहे की येथे भगवान शिवची पूजा केल्याने सर्व दुःखांपासून मुक्ती मिळते.वैद्यनाथ ज्योतिर्लिंग, झारखंड- बैद्यनाथ ज्योतिर्लिंग देवघर, झारखंड येथे आहे. या मंदिराला बैद्यनाथधाम म्हणतात. त्याला रावणेश्वर धाम असेही म्हणतात.

वैद्यनाथ ज्योतिर्लिंग मंदिर:

वैद्यनाथ ज्योतिर्लिंग मंदिर, ज्याला बाबा धाम आणि बैद्यनाथ धाम म्हणून ओळखले जाते, ते बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे, जे शिवातील सर्वात पवित्र निवासस्थान आहे. हे भारताच्या झारखंड राज्यातील संथाल परगणा विभागातील देवघर येथे आहे. हे मंदिर मंदिर आहे ज्यात बाबा बैद्यनाथ यांचे मुख्य मंदिर असून तेथे ज्योतिर्लिंग स्थापित आहे आणि इतर २१ मंदिर आहेत.

वैद्यनाथ ज्योतिर्लिंग मंदिर

हिंदू मान्यतेनुसार, रावण राक्षस मंदिराच्या सध्याच्या ठिकाणी शिवकालीन पूजा करत असत की नंतर तो जगात विध्वंस करायचा. रावणाने यज्ञ म्हणून आपल्या मागोमाग एक दहा पाठ फिरवली. यावर प्रसन्न होऊन शिव जखमी झालेल्या रावणाला बरे करण्यासाठी खाली आला. त्यांनी डॉक्टर म्हणून काम केल्यामुळे त्यांना वैद्य ("डॉक्टर") म्हणून संबोधले जाते. शिवच्या या पैलूवरून मंदिराचे नाव पडले आहे.

शिवपुराणात सांगितल्या गेलेल्या कथांनुसार, त्रेता युगात असे होते की, लंकाचा राजा राक्षस या राक्षसाला असे वाटले की महादेव (शिव) तेथे कायम राहिल्याशिवाय त्याची राजधानी परिपूर्ण आणि शत्रूंपासून मुक्त होणार नाही. त्यांनी महादेवाला अखंड ध्यान दिले. शेवटी शिव प्रसन्न झाला आणि त्याने आपल्या लिंगाला आपल्याबरोबर लंकेत आणण्याची परवानगी दिली. हा लिंगाम कोणाकडेही ठेवू नये किंवा स्थानांतरित करू नये असा सल्ला महादेवाने त्यांना दिला. त्याच्या लंकेच्या प्रवासाला ब्रेक नसावा. आपल्या प्रवासादरम्यान त्याने लिंग कुठेही पृथ्वीवर कुठेही जमा केले तर ते कायमचे त्या ठिकाणी कायम राहील. आपला लंकेला परतीचा प्रवास करीत असताना रावण खूष झाला.

इतर देवतांनी या योजनेस आक्षेप घेतला; जर शिव रावणासह लंकेत गेला तर रावण अजेय होईल आणि त्याच्या दुष्कृत्ये व वैदिक कृत्य जगाला धोकादायक ठरेल.

कैलास पर्वतावरुन परत जाताना रावणाला संध्या-वंदनाची वेळ आली आणि हातात शिव लिंग घेऊन तो संध्या-वंदना करू शकला नाही आणि म्हणूनच एखाद्याने आपल्यासाठी हा साप धरून ठेवला. त्यानंतर गणेश जवळपास मेंढ्या पाळणा .्या मेंढपाळाच्या रूपात दिसला. संध्या-वंदना पूर्ण करताना रावणानं गणेश मेंढपाळ असल्याचे भासवत विनवणी केली आणि कोणत्याही हालचालीत लिंग जमिनीवर ठेवू नये यासाठी मार्गदर्शन केले. नदीच्या काठावर लिंग सोडण्याची आणि लवकरच परत न आल्यास निघून जाण्याविषयी गणेशने रावणला इशारा दिला. गणेशने रेवणाच्या उशीराने दु: खी होण्याचे नाटक करून लिंग लिंगाला खाली घातले. ज्या क्षणी लिंग खाली ठेवले गेले होते, ते जमिनीवर स्थिर झाले. संध्या-वंदनातून परत आल्यानंतर रावणाने लिंग हलविण्याचा प्रयत्न केला, पण तो येऊ शकला नाही. लिंग उपटून टाकण्याच्या प्रयत्नात रावण गंभीरपणे अपयशी ठरला. शिव लिंग रावणाच्या ठिकाणी न पोहोचल्याने देव प्रसन्न झाले.

वैद्यनाथ मंदिरात दर्शन वेळ

वैद्यनाथ मंदिर पहाटे 4 ते दुपारी 3.30 पर्यंत दर्शनासाठी खुले असते. त्याचबरोबर संध्याकाळी 6 ते 9 या वेळेत येथे ज्योतिर्लिंगाचे दर्शन घेता येते. शिवरात्री दरम्यान मंदिरातील दर्शनाची वेळ बदलली जाते.

वैद्यनाथला कसे पोहोचावे

देवघर पासून सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन वैद्यनाथ धाम आहे, जे शहरापासून 7 किमी अंतरावर आहे. जसीडिह जंक्शन देवघर पासून 7 किमी अंतरावर आहे आणि दिल्ली-हावडा मार्गावर आहे. हे स्टेशन देशातील प्रमुख शहरांनाही जोडलेले आहे. जर तुम्ही विमानाने जात असाल तर तुम्हाला आधी पाटणा विमानतळावर उतरावे लागेल. येथून वैद्यनाथ धामचे अंतर 252 किमी आहे. मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी तुम्हाला सुमारे 5 तास लागतील ज्यासाठी तुम्ही कार किंवा टॅक्सी भाड्याने घेऊ शकता.

वैद्यनाथला कधी भेट द्यायची

ऑक्टोबरपासून सुरू होणारा हिवाळा हा देवघरला भेट देण्याचा उत्तम काळ आहे. यावेळी येथील हवामान आल्हाददायक असून परिसर अतिशय रमणीय आहे. प्रवाशांसाठी हा पीक सीझन आहे.